Wordt schone energie de norm?

16 maart 2017

Roken in een restaurant. Rijden zonder autogordel. Hondenpoep op de stoep. Het is niet eens zo lang geleden, maar we kunnen ons al bijna niet meer voorstellen dat we het ooit normaal vonden. Gaat het die kant ook op met ons denken over auto’s op benzine, kolencentrales en huizen met een gasaansluiting? Wat is daar nog voor nodig?

Jan Paul van Soest

Als energiepublicist met een bijzondere interesse in veranderingsprocessen en ‘kantelpunten’ volgt Jan Paul van Soest de ontwikkelingen op het gebied van verduurzaming op de voet. “De houding van mensen tegenover dit onderwerp is aan het verschuiven”, zegt hij. “Mensen worden zich steeds meer bewust van hun impact op de omgeving. Alleen vertaalt dat zich vaak niet meteen terug in het gedrag. Dat ligt ingewikkelder. Maar als dat gebeurt, gaat het soms ook heel snel. Denk bijvoorbeeld aan afvalscheiding. In het begin riep dat reacties op als ‘Moet dat nou?’ Inmiddels praat niemand er meer over. Het is volkomen standaard en geaccepteerd. Dat gaan we ook zien voor schoner rijden, of het nou elektrisch of op waterstof is. Of minder auto’s omdat mensen ze gaan delen. Die tendensen zijn al waarneembaar.”

Zetje nodig

Zo’n omslag komt meestal niet vanzelf, is de observatie van Jan Paul: “Gedragsverandering moet vaak geholpen worden door overheidsmaatregelen. Of door technologische innovatie. Toen er in de jaren negentig belastingvoordeel kwam voor rijden op loodvrije benzine, was het bijvoorbeeld snel gedaan met de loodhoudende variant. Iedereen weet dat loodvrij rijden beter is, maar zolang het nog duurder is dan het vervuilende alternatief, staat de rem er nog op. Iets vergelijkbaars zie je nu met zonnepanelen. Die zijn de afgelopen jaren veel beter en goedkoper geworden. Je krijgt je btw terug. Er zijn subsidies voor. Zo kan het dan ineens heel hard gaan: in het Energieakkoord is bijvoorbeeld het streven opgenomen dat in 2016 op 80.000 particuliere daken zonnepanelen zouden liggen. Dat zijn er nu al meer dan 400.000.”

Thailand-effect

Toch maakt één zwaluw nog geen zomer. “Wat je in de praktijk vaak ziet, is het Thailand-effect. Mensen worden energiebewuster en passen dan een deel van hun gedrag aan. Ze isoleren hun huis. Letten op hun stroomverbruik. Maar van het geld dat ze met die duurzame keuzes overhouden, stappen ze weer makkelijker in het vliegtuig. Waarmee ze de CO2 die ze aan de ene kant bespaard hebben, op een andere manier extra uitstoten. Dat maakt het lastiger om de optelsom positief uit te laten pakken. We gaan nog niet hard genoeg.”

Elkaar aansteken en samenspel

Hoe gaan we dan die stroomversnelling in de volle breedte krijgen? “In sociale zin is er al een soort versnelling gaande. Steeds meer mensen vinden energie besparen belangrijk. En voor een deel zien we ook al gedragsverandering. Lokale initiatieven zoals energiecoöperaties en Buurkracht dragen daar ook fors aan bij. Mensen steken elkaar aan en dat is goed. Maar wil je dat duurzaam gedrag echt de norm wordt, dan is er meer nodig. Dan moet je het hele systeem meenemen, van energie tot grondstoffen, voeding, duurzame productie. De kracht zit daarbij in een samenspel van burgers, overheid en bedrijfsleven. De overheid kan bijvoorbeeld bijdragen met meer belastingvoordeel op duurzame keuzes. Het bedrijfsleven met de doorontwikkeling van duurzame technologieën en door zelf duurzame keuzes te maken. In hun eigen en het maatschappelijk belang. Op al die fronten is er beweging. Als je die samenbrengt en goed op elkaar laat inwerken, komt de brede stroomversnelling die nodig is binnen bereik.”

Wil je ook een bijdrage leveren aan schone energie? Dan kan Buurkracht misschien iets voor je betekenen. In je buurt of dorp en voor jezelf. Hier lees je hoe Buurkracht werkt.

Javascript uitgeschakeld

Om Buurkracht.nl te bekijken moet JavaScript ingeschakeld zijn. Het lijkt er echter op dat JavaScript is uitgeschakeld of niet wordt ondersteund door je browser. Schakel je JavaScript in door je browseropties aan te passen en het opnieuw te proberen.

Hoe tevreden bent u met deze pagina?

Bedankt!

Uw feedback is met succes verstuurd.

Feedback?