Wie gaat er over de energie in huis?

22 juli 2018

Hoe komen gezinnen tot het besluit om energiebesparende maatregelen te nemen? Wie neemt het voortouw? Wat vinden de verschillende gezinsleden belangrijk? Daar proberen wetenschappers van de Wageningen Universiteit de vinger achter te krijgen in het onderzoek Gezinspraak. Veel inwoners van Buurkrachtbuurten gaven hun input. Wat blijkt?

Buurkracht onderzoekster mandy de wilde buurkracht
Onderzoekster Mandy de Wilde

Of de klimaatdoelen die overheden en nadere organisaties stellen gehaald worden, ligt deels in handen van woningeigenaren. Al jaren komen er dan ook allerlei campagnes voorbij om hen tot energiebesparing te bewegen. “Daarbij wordt meestal een individu aangesproken, en dan vaak ook nog de man”, vertelt onderzoeker Mandy de Wilde. “Bovendien valt op dat de boodschap over het algemeen gericht is op techniek en geld. Is dat wel de meest effectieve argumentatie? Spelen in die keuzes andere aspecten geen zwaardere rol, zoals woongenot of een gezonder binnenklimaat? En gaat het niet om beslissingen die mensen thuis aan de keukentafel samen maken? Als je helder in beeld hebt hoe die besluitvormingsprocessen werken, kun je er ook beter op inspelen.”

Belang van woonbeleving

Mandy sprak daarom uitgebreid met veertig stellen in het land – de meeste uit Buurkrachtbuurten - die onlangs investeerden in isolatie, zonnepanelen of een nieuwe energiezuinige ketel. “We weten dat in de meeste gevallen klimaatverandering niet de aanleiding is om zo’n stap te nemen. Dat hangt veel vaker samen met woonbeleving. In die interviews gingen we dan ook uit van de woonbeleving: wat betekent fijn wonen voor je? Wat vind je belangrijk? Maar ook: wie doet wat in en rond het huis en hoe nemen jullie beslissingen?” Om het beeld compleet te maken, toetste Mandy haar aannames en inzichten daarnaast in discussies met professionals in de installatie- en isolatiebranche.

Verschillen tussen mannen en vrouwen

In al die gesprekken stuitte Mandy op interessante verschillen tussen mannen en vrouwen. “Vrouwen hechten sterk aan veel licht in huis, aan de buurt en de buren en een gezond leefklimaat. Bij dat laatste doelen ze vooral op goede ventilatie. Mannen denken bij prettig wonen vooral aan ‘ruim’ en aan gemak: ze houden van een praktische indeling, gebruiksvriendelijke apparaten en zo min mogelijk onderhoud. Ook omdat zij vaak degenen zijn die dat onderhoud op zich nemen. Veel stereotyperingen bleken toch ook nu wel aardig te kloppen, eigenlijk tegen onze verwachting in. Bijvoorbeeld dat vrouwen meestal de was doen en schoonmaken en mannen het timmer-, reparatie- en buitenschilderwerk. Waarbij vrouwen dan weer voor de afwerking en details zorgen. En dat mannen vaak de financiële administratie doen, waarmee niet gezegd is dat ze ook over de portemonnee gaan.”

Doorwerking

Dergelijke voorkeuren en rollenpatronen werken ook door in het besluitvormingsproces rondom energiebesparing, komt uit Mandy’s analyse naar voren. “Mannen vinden technische snufjes interessant zoals moderne apparaten en appjes om hun energieverbruik te monitoren en te beheren, ook omdat die hun woonbeleving verbeteren. Zij zijn daardoor ook eerder de drijvende kracht achter de beslissing om zonnepanelen te plaatsen. Bij isolatie is het juist vaker de vrouw die het aanzwengelt, wat weer goed past bij het belang dat ze hecht aan een gezond leefklimaat. Kinderen spelen geen directe rol in de besluitvorming, maar wel een indirecte. Zo spelen zorgen over tocht en vocht voor de gezondheid van jonge kinderen vaak een rol bij de keuze voor isolatiemaatregelen, zowel bij mannen als vrouwen. Ook het ‘grootverbruik’ van pubers in huis kan een aanzet zijn om zonnepanelen of andere energieopwekkende maatregelen te nemen.”

Volgende stap

Over haar veldwerk heeft Mandy een uitgebreid rapport geschreven dat als basis dient voor de volgende stap in het Gezinspraakonderzoek die door Nyenrode Business Universiteit wordt opgepakt. Ook aan dit deel van het onderzoek levert Buurkracht weer een bijdrage. “Met de kennis die de interviews hebben opgeleverd ontwikkelt het onderzoeksteam daar producten en middelen die rekening houden met de besluitvormingsprocessen in gezinnen. Je zou bijvoorbeeld een instrument kunnen bedenken om meer jonge gezinnen in beweging te brengen door in te spelen op een gezond leefklimaat voor de kinderen. Zo bevat het onderzoek meer aanknopingspunten om de ‘gezinspraak’ te beïnvloeden. En er op die manier aan bij te dragen dat de verduurzaming van Nederlandse koopwoningen in een stroomversnelling komt.”

Speel het gratis energiespel

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?