Onderzoek naar de kracht van de buurt: samen maakt echt uit

22 september 2016

Wat zijn de succesfactoren die bepalen of besparingsacties aanslaan in een buurt? Wat hebben die buurten en hun bewoners gemeen? De Rijksuniversiteit Groningen doet samen met de Hanzehogeschool onderzoek in Buurkrachtbuurten om daar de vinger achter te krijgen. De eerste inzichten dienen zich aan.

Buurkracht 160922 lise en linda
Lise Jans en Linda Steg van de Rijksuniversiteit Groningen

Linda Steg, hoogleraar sociale psychologie aan de RUG: “Wie het milieu belangrijk vindt, gaat eerder op eigen initiatief energie besparen dan iemand die daar niet mee bezig is. Naar dat soort individuele voorspellers is al vrij veel onderzoek gedaan. Over de groepsprocessen en groepskenmerken die voorspellen of mensen samen aan de slag willen gaan, is veel minder bekend. Dat is het gat waar wij in duiken. Dankzij Buurkracht kunnen we nu heel veel buurten met elkaar vergelijken.”

Succesfactoren voor de lange termijn

In dertig Buurkrachtbuurten zijn in de herfst van 2015 voor het eerst vragenlijsten verspreid. Onder deelnemers én niet-deelnemers. Onderzoeker Lise Jans: “Daarin vragen we bijvoorbeeld hoeveel waarde mensen hechten aan het milieu, aan andere mensen, aan geld en aan status. We vragen ze of ze energiebesparing belangrijk vinden, of ze zich verbonden voelen met de buurt en het Buurkrachtinitiatief in hun buurt en of ze de intentie hebben hun energiegedrag te verduurzamen en van plan zijn hiervoor grote maatregelen te nemen en ook hun buurtgenoten hiervoor te motiveren. Van alles. In de lente hebben we die vragenlijsten opnieuw verspreid en ze gaan er ook nog een derde keer uit, deze herfst. Zodat de uitkomsten zich niet beperken tot een momentopname, maar een beeld geven van de succesfactoren voor de langere termijn.”

Samen maakt echt uit!

De tussentijdse analyse geeft een interessant beeld. “Tussen deelnemers en niet-deelnemers aan Buurkracht zien we tot nu toe verrassend weinig verschillen als het gaat om hun drijfveren”, vertelt Linda. “Misschien dat de deelnemers het milieu nét iets belangrijker vinden en nét iets meer contact hebben met hun buren.” Lise vult aan: “Toch komt naar voren dat bij de deelnemers de intentie om besparingsmaatregelen te nemen gemiddeld groter is. We zien een relatie tussen de mate waarin bewoners zich verbonden voelen met hun Buurkrachtinitiatief en de besparingsintenties die zij hebben. Deelname en verbondenheid met een Buurkrachtinitiatief,  lijkt de intentie om energiegedrag aan te passen te versterken, ook voor mensen die zelf energiebesparing en verduurzaming al belangrijk vinden.” Samen energie besparen maakt dus echt verschil, en geeft mensen extra motivatie om besparingsacties te doen en anderen ook daarvoor te motiveren.

Nog veel vragen

Of er sprake is van oorzaak en gevolg en of dit effect ook op lange termijn doorwerkt moet nog blijken. En zo staan er nog meer onderzoeksvragen open. Bijvoorbeeld welke kenmerken van een buurtactie de motivatie om energie te besparen en betrokkenheid bij het Buurkrachtinitiatief bij bewoners verhogen. Met dit deelonderzoek is de Hanzehogeschool druk bezig. Lise: “Daarnaast gaan we de verschillen tussen initiatiefnemers in een buurt en andere deelnemers in kaart brengen. Ook uit andere onderzoeken zijn er duidelijke aanwijzingen dat een gemengde groep initiatiefnemers – van mensen met veel technische kennis tot ondernemers en sociale dieren – de succeskansen verhoogt.”

Van besparingsplannen tot besparingsgedrag?

Een ander belangrijk vraagstuk waar de onderzoekers antwoord op willen geven is: leidt de intentie om energie te besparen onder invloed van buurtacties ook echt tot ander gedrag? Linda: “Om dat te achterhalen willen we de verbruiksgegevens van deelnemers over de tijd vergelijken met die van niet-deelnemers. Én die van Buurkrachtbuurten met die van buurten waar geen gezamenlijke acties plaatsvinden. Dan krijg je ook een scherper beeld van de daadwerkelijke effecten van Buurkracht en soortgelijke initiatieven. Op korte en lange termijn. Dat levert voor Buurkracht ook veel op. Niet alleen een wetenschappelijke onderbouwing van de achterliggende gedachte, maar ook nieuwe inzichten die weer bijdragen aan een nog effectievere inzet van Buurkracht.”

Linda Steg en Lise Jans presenteren hun voorlopige bevindingen én meer tijdens Buurtendag op 5 november.

Vraag het gratis Buurkracht Jaarboek aan