Hoe koken we als het gastijdperk voorbij is?

31 maart 2018

We gaan de komende decennia massaal stoppen met aardgas. Wat wil je daarover weten, vroegen we vorige maand. En de vragen stroomden binnen. De komende tijd proberen we ze allemaal te beantwoorden. Te beginnen met de vragen over koken zonder aardgas.

Buurkracht inductie2
Koken op inductie: een van de alternatieven voor koken op gas

Welke alternatieven zijn er eigenlijk voor koken met aardgas?

Als je geen aansluiting meer hebt op het gasnet, ben je al snel aangewezen op elektrisch koken. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor:

- Vooral koken op inductie is sterk in opkomst. Dit is het energiezuinigste en veiligste alternatief voor koken op aardgas. Daarbij wordt met magnetische velden inductiestroom opgewekt, die in de bodem van de pan die op de plaat staat, wordt omgezet in warmte.

- Een andere  optie is keramisch koken. Daarbij maken de kookplaten gebruik van halogeenstralers, elektrische verwarmings- of infraroodelementen. Je kunt er temperaturen snel mee aanpassen en de platen zijn makkelijk schoon te houden, maar hierbij is de temperatuur lastiger te regelen en het energieverbruik is hoger.

- Klassieke elektrische kookplaten met gietijzeren verwarmingselementen zijn er ook nog. Goedkoper in de aanschaf, maar niet energiezuinig en het systeem reageert traag op aanpassingen in de temperatuur.

Is koken op biogas of een ander soort gas ook een optie? Ik heb niets liever dan gas!

Je gasfornuis kan alleen blijven staan als je de mogelijkheid hebt om over te stappen op biogas. Dat is gas dat geproduceerd wordt van mest, gft of ander organisch afval en aan het gasnetwerk wordt toegevoegd. Omdat we in Nederland niet zo heel veel biogas kunnen maken, is de verwachting dat het vooral zal worden ingezet in situaties waar er nauwelijks andere mogelijkheden zijn. Bijvoorbeeld in buitengebieden of historische stadscentra. Woon je daar niet, dan is de kans groot dat je gasaansluiting op den duur verdwijnt.

Wat zijn de voordelen van inductiekoken?

Afscheid nemen van het vlammetje onder de pan wordt voor veel mensen nog best zwaar. Maar inductiekoken heeft zeker ook z’n voordelen. Heel grote zelfs:

- De temperatuur van je pitten pas je minstens even snel aan als bij een gasfornuis. Een wereld van verschil met het klassieke elektrisch koken.

- De kookplaat zelf wordt niet heel heet, maar de bodem van je pannen worden verwarmd. Haal je de pan eraf, dan kun je je minder makkelijk aan de glasplaat branden. Dit is dus veiliger!

- Losse elementen steeds schoonmaken is verleden tijd. Je haalt gewoon een doekje over je kookplaat en klaar.

- Gaslekken of een binnenbrandje in de keuken; het gaat je met een inductiekookplaat niet gebeuren en de kans op vlam in de pan is minimaal.

- Koken op inductie is schoner: er komt veel minder fijnstof vrij dan wanneer je kookt op aardgas, waarbij rookgassen in je keuken komen.

- Koken op gas is weliswaar goedkoper, zo’n € 20,- per jaar tegen bijna het dubbele voor inductiekoken, maar van de elektrische alternatieven voor koken op gas, is inductie verreweg de energiezuinigste.

Wat komt er kijken bij overstappen op inductiekoken? En wat gaat het kosten?

Overstappen op inductiekoken is niet zomaar een kwestie van gasfornuis eruit, inductiekookplaat erin. Je moet bijvoorbeeld een afzonderlijke groep hebben in je meterkast. Kies je voor een inductiekookplaat met een aansluitvermogen tot 3680 watt, dan kun je deze vervolgens op een standaard stopcontact aansluiten op een standaard groep in de meterkast. Maar het merendeel van de inductiekookplaten heeft een hoger vermogen. Daarvoor heb je een speciaal stopcontact nodig met 5 gaatjes, en een meterkast met 400 Volt of 230 V groepen. Mogelijk dat je meterkast dus om een aanpassing vraagt. De installatiekosten zijn vooralsnog moeilijk in te schatten, maar ga uit van een investering van een paar honderd euro. Het prijskaartje van inductiekookplaten (inbouw) varieert van zo'n € 260,- tot ruim € 1000,-. 

Hoe zit het met mijn pannen?

Je kunt niet zomaar elke pan gebruiken voor inductiekoken. Niet dat je meteen al je oude pannen aan de straat moet zetten, maar inductiekoken lukt alleen maar als de pan genoeg ferromagnetisch materiaal bevat. Dat wil zeggen: als hij te magnetiseren is. Gietijzer en plaatstaal zijn dat bijvoorbeeld, maar koper en aluminium niet. Of je pannen ferromagnetisch zijn, kun je testen door een stevige magneet tegen de onderkant te houden. Blijft die plakken, dan zit je goed, ook als de bodem niet helemaal vlak meer is. Zo niet, dan is die pan niet geschikt voor inductiekoken. Ook aan nieuwe pannen zal je dus misschien nog extra geld moeten uitgeven.

Kan ik btw-aftrek krijgen als ik overstap op inductiekoken? Of subsidie?

De btw op de aanschaf en/of installatie van een inductiekookplaat is niet terug te vorderen. Ben je horecaondernemer en stap je in je zaak over op inductiekoken, dan levert je dat wel belastingvoordeel op dankzij de energie-investeringsaftrek (EIA) – die boven op je gebruikelijke afschrijving komt. Landelijke subsidies voor inductiekoken zijn er niet. Wel kun je bijvoorbeeld in Amsterdam subsidie krijgen als je je huis in één keer gasvrij maakt. In zo’n geval maakt inductiekoken vaak deel uit van het hele pakket aan maatregelen dat daarvoor nodig is. Of in jouw gemeente een subsidieregeling geldt, kun je vinden op www.energiesubsidiewijzer.nl.

Hoe zit het met straling?

Een inductiekookplaat werkt op het elektriciteitsnet en gebruikt elektromagnetische velden om energie over te dragen. Veel huishoudelijke apparaten zoals elektrische tandenborstels, wasmachines en verlichting werken op 230 V met een frequentie van 50 Hz. Daarbij ontstaan Extreem Lage Frequentie (ELF) elektromagnetische velden. De sterkte van deze velden ligt ver onder de geldende limieten. Schadelijke effecten hiervan zijn niet aangetoond.

Speel het gratis energiespel

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?