Doe je voordeel met dierenmanieren

19 november 2015

Mensen zijn sociale wezens. Die vaak de samenwerking opzoeken om iets voor elkaar te krijgen. Buurkracht is daar een mooi voorbeeld van. Tijdens de Buurtendag op 7 november in de Apenheul plaatste dierengedragsdeskundige Sarah Mutsaers Buurkracht in biologisch perspectief. “Apen vormen een prachtige spiegel.”


Buurkracht draait behalve om samenwerking ook om gedragsbeïnvloeding, stelt Sarah aan het begin van haar presentatie vast. “Ons gedrag wordt bepaald door onze natuur, onze cultuur en onze individuele persoonlijkheidskenmerken. Wil je gedrag beïnvloeden, dan zul je het eerst moeten begrijpen. En dus goed moeten observeren. Kijk bijvoorbeeld wat er in de trein gebeurt als mensen instappen. Ze kiezen het liefst een leeg vierzitje. En als dat er niet is, gaan ze schuin tegenover een onbekende zitten. Als we met iemand praten of in de rij staan, houden we een armlengte afstand. Evolutionair gezien: we blijven buiten mepafstand. Dat soort gedrag, die patronen, zijn fascinerend. En als je er inzicht in hebt, kan dit je helpen je doel te bereiken.”

Buurkracht ju4a9951 kleiner
Sarah Mutsaers

Samen sterk

Dat – letterlijk – aapjes kijken een goede manier is om meer inzicht te krijgen in ons eigen gedrag, maakte Sarah aan de hand van filmpjes glashelder. “Ons DNA komt voor 98 procent overeen met dat van chimpansees. Ook met andere apen hebben we veel gemeen. Dat uit zich ook in ons gedrag. Apen vormen een prachtige spiegel. Zeker als het gaat om groepsprocessen en de dynamiek van leiderschap. We hebben vergelijkbare streken en tactieken om onze doelen te bereiken, van imponeren tot coalities smeden. En gaan op vergelijkbare manieren samenwerking aan. Zo vormen mantelbavianen een soort clans, waarin ieder z’n eigen rol heeft. Door samen te werken kunnen ze zelfs een luipaard of leeuw doden die hen bedreigt. Bij de bavianen zie je dat het groepsbelang bij alles wat ze doen voorop staat en er een duidelijke rol- en taakverdeling is. Net als bij Buurkracht is de samenwerking het meest succesvol als het juiste individu op de juiste plek zit. Zorg dus dat je in je groep de expertises vertegenwoordigd zijn die je nodig hebt en laat iedereen doen waar hij of zij goed in is.”

Investeer in onderlinge binding

Ook op het gebied van sociale binding geven apen het goede voorbeeld. “Bijna alle apensoorten doen aan vlooien. Puur ritueel gedrag, want apen hebben helemaal geen vlooien. Maar door elkaars vacht te verzorgen schenken ze aandacht aan elkaar. Dat zorgt voor binding, voor olie in de sociale machinerie. Dat is essentieel gedrag om tot goede samenwerking te komen: ik vlooi jou, jij vlooit mij. Wij kennen dat rituele gedrag net zo goed: denk aan een praatje maken, een schouderklopje uitdelen, iemand een aai geven of gezellig even op de koffie gaan. Dat zijn onze manieren om verbinding te maken. Doe je dat goed, dan krijg je het vertrouwen van mensen en kun je met elkaar aan de slag. Mijn advies aan iedereen die met Buurkracht bezig is, luidt dan ook: investeer zo veel mogelijk in die onderlinge binding. Dan zorg je voor een goede basis om samen stappen te nemen.”

Winteractie: vraag het je buren

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?