De kracht van de buurt onderzocht: de inzichten

16 december 2017

Welke succesfactoren maken dat energiebesparingsacties aanslaan in een buurt? Wat hebben die buurten en deelnemers met elkaar gemeen? Welke kenmerken van acties dragen bij aan het animo voor samen energie besparen? De afgelopen twee jaar deden Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en Hanzehogeschool Groningen (HG) samen onderzoek naar de kracht van de buurt. Wat voor inzichten heeft dat opgeleverd?

Buurkracht sfeer2
De kracht van de buurt

Bij de RUG bogen omgevingspsychologen zich over de vraag welke factoren ertoe bijdragen dat mensen gaan deelnemen aan Buurkracht of zelfs het initiatief nemen om een Buurkrachtinitiatief op te zetten. Hoogleraar Linda Steg: “Een opvallende uitkomst is dat niet geld, maar het milieu en dingen samen doen met anderen in de buurt als belangrijkste motivatie naar voren komt om mee te doen. 

Daarnaast ging de RUG na of deelname aan Buurkracht leidt tot een vermindering van fossiel energieverbruik, en welke factoren energiebesparing stimuleren. Uit het onderzoek blijkt dat deelnemers aan Buurkracht meer duurzaam energiegedrag vertonen, en meer van plan zijn om dat in de toekomst te doen dan niet-deelnemers, vooral als deelnemers zich sterk identificeren met hun Buurkrachtinitiatief. Deelname aan Buurkracht geeft niet alleen extra motivatie om duurzaam energiegedrag te vertonen, maar ook de motivatie om andere milieuvriendelijke gedragingen te vertonen. Deelname aan Buurkracht voegt dus echt iets toe.” 

Verrassend sociaal neveneffect

Hoe sterker bewoners zich verbonden voelen met hun buurt, hoe groter de kans dat ze Buurkracht omarmen. Met als verrassend neveneffect: Buurkracht blijkt niet alleen de aandacht voor duurzaamheid in een buurt te vergroten, maar ook de onderlinge verbondenheid. “Mensen zijn bijvoorbeeld eerder geneigd om andere activiteiten te ondernemen met mensen in hun buurt”, zegt Linda. “Deelname aan Buurkracht stimuleert dus niet alleen duurzaam gedrag, maar ook sociale contacten in de buurt.” 

Speur de Energieslurper

De Hanzehogeschool pakte een ander deel van het onderzoek naar de kracht van de buurt op: wat werkt en wat werkt niet om de betrokkenheid in een buurt bij samen energie besparen te vergroten? “In het verlengde van het onderzoek aan de RUG hebben we verschillende acties ontworpen en getest”, zegt lector Carina Wiekens van de Hanzehogeschool. “Zoals ‘Speur de Energieslurper’: een koffer met energieverbruiksmeters waarmee deelnemers het stroomverbruik van alle apparaten in hun huis kunnen doormeten. Een mooie manier om mensen bewuster te maken van hun eigen energieverbruik. In beginnende Buurkrachtbuurten blijkt dit inderdaad aan te slaan, maar in buurten die al even met Buurkracht bezig zijn, veel minder. Dat kan ermee te maken hebben dat bewoners daar al veel meer inzicht hebben in hun eigen energieverbruik.”

Bredere ondersteuning

De onderzoekers onderkenden ook dat in veel buurten andere hete hangijzers spelen, van parkeerproblemen tot zwerfvuil. Carina: “Die worden soms als urgenter ervaren; pas als met die problemen iets mee gebeurt, ontstaat er ‘ruimte’ om ook aan samen energie besparen te gaan denken. Voor Buurkracht mede-aanleiding om buurten ook breder te gaan ondersteunen dan alleen op het gebied van energiebesparing. Om zo meteen de binding in de buurt te versterken en met samen energie besparen als vervolgstap. Dat sluit ook aan bij het onderzoek van de RUG.”

Buurkracht aanscherpen

Zo leverde het onderzoek nog veel meer waardevolle informatie op die Buurkracht helpt zichzelf steeds verder te verbeteren. Om buurten die al wat langer bezig zijn, actief te houden, werkt het goed als het buurtteam een kant-en-klare actie lanceert in plaats van de buurt vervolgstappen te laten bedenken. Terwijl je aan bewoners van beginnende buurten juist wél beter kunt vragen wat zij belangrijk vinden. In veel startende Buurkrachtbuurten gebeurt dat nu ook.” 

Vervolgonderzoek

De onderzoeksrapporten zijn opgeleverd, maar voor de RUG en de Hanzehogeschool is het boek nog niet gesloten. Linda Steg: “Het is alvast een mooie uitkomst dat deelname aan Buurkracht leidt tot een sterkere motivatie om energie te besparen. Maar we willen nog meer weten. Daarvoor voeren we aanvullende analyses uit op de gegevens die we hebben opgehaald. We willen nagaan welke factoren ertoe bijdragen dat mensen deel gaan nemen aan Buurkracht, en deelnemers stimuleren om minder fossiele energie te gebruiken in hun huishouden. Ook de Hanzehogeschool heeft alweer een vervolg ingezet. “Wij zijn bijvoorbeeld aan het onderzoeken hoe Buurkracht nog beter kan aansluiten bij de wensen van een buurt. In nieuwe én bestaande Buurkrachtbuurten.” Wordt vervolgd.  

Speel het gratis energiespel

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?