Babette Porcelijn: “Wíj zitten aan de knoppen”

02 februari 2018

We zijn met z’n allen de aarde in rap tempo aan het uitputten. Maar het goede nieuws is: we kunnen allemaal helpen om grote wereldproblemen zoals klimaatverandering, ontbossing en plastic soep tegen te gaan. Ontwerper Babette Porcelijn, met stip binnengekomen op nr. 73 in de Trouw Duurzame 100, zocht uit welke alledaagse keuzes het meeste effect hebben. En verwerkte die in haar boek De verborgen impact. Vol feiten, cijfers, overzichtelijke plaatjes en handzame tips.

Buurkracht babette porcelijn
Babette Porcelijn: “Wíj zitten aan de knoppen” (foto: Johannes Abeling)

Wat bedoel je met ‘verborgen impact’?

“We kunnen wel besparen op gas, licht en benzine en dat is ook goed, maar het is het topje van de ijsberg. Tachtig procent van de milieuimpact van alles wat we doen en kopen, is aan ons oog onttrokken. Die zit ‘m bijvoorbeeld in het winnen van grondstoffen, de productie, het transport. Daar zijn we ons nauwelijks van bewust. Voor mij viel het kwartje toen mijn man me op een dag in 2014 vertelde dat de zestien grootste containerschepen evenveel zwavel uitstoten als alle auto’s op de wereld bij elkaar. En dat er elke dag 27 miljoen bomen verdwijnen. Mijn wereldbeeld kantelde in één keer. Waarom wist ik dat niet, en velen met mij? Terwijl het zó belangrijk is! Ik voelde een enorme drang om die verborgen impact zichtbaar en wereldkundig te maken. Ik heb mijn werk als vormgever een jaar aan de kant geschoven om op onderzoek uit te gaan. Daaruit is mijn boek voortgekomen.”

Hoe heb je je onderzoek aangepakt en welke inzichten heb je opgedaan?

“Ik heb veel gelezen en gesprekken gevoerd met allerlei experts en professoren, die soms ook tegenovergestelde visies hebben. Zo heb ik een karrenvracht aan meningen, feiten en cijfers verzameld en daarmee ben ik vergelijkingen gaan maken. De impact van een retourtje Bali is bijvoorbeeld te vergelijken met die van vier jaar autorijden. Er zit 15.000 liter water verborgen in één kilo rundvlees; daarvan kun je 300 dagen douchen. Op die manier maak ik de gevolgen van onze dagelijkse keuzes inzichtelijk. De grootste impact zit bij de gemiddelde Nederlander in de aankoop van ‘spullen’: de laptop, het mobieltje, de meubels, speelgoed. Vlees eten komt op de tweede plaats en daarna wonen. Als je daar duurzame keuzes in maakt, dan levert dat ook het meeste op. En kun je ook een beetje relaxen op de kleine dingen. Als je je oplader uit het stopcontact trekt of koud gaat douchen, maar tegelijkertijd wel een vliegreis boekt, schiet je je doel voorbij.”

Hoe hebben de inzichten die je hebt opgedaan, jouw leven beïnvloed?

“Voordat ik me op de verborgen impact stortte, was ik lekker aan het consumeren. Vliegen vond ik geen probleem, ik at vlees, kocht kleren, heel veel spullen … daar ben ik allemaal mee gestopt. Dat klinkt misschien alsof ik een stukje van mijn leven heb ingeleverd, maar niets is minder waar. Ik merk dat mijn leven er nu ik duurzame keuzes maak, er juist op vooruitgegaan is. Ik geef minder geld uit waardoor er meer ruimte komt voor dingen die echt belangrijk zijn. Ik beweeg meer doordat de auto de deur uit is, kom vaker buiten, de vakanties zijn fijner en ik eet hartstikke lekker en gezond.”

Wat wil je bereiken?

“Ik wil graag bewustzijn creëren. Aandacht voor de blinde vlek die we met z’n allen hebben. We leven alsof we 3,6 planeten tot onze beschikking hebben, maar we hebben er maar één. Dat is het overkoepelende probleem: we teren in op onze reserves. Het gaat niet alleen om het klimaat, maar ook om het milieu, om biodiversiteit, ontbossing. Niet alleen de tijgers en de panda’s staan op het spel, maar wijzelf. Die problemen hebben we zelf veroorzaakt, maar het is belangrijk te beseffen dat we ook zélf aan de knoppen zitten. Als wij massaal ons consumptiepatroon aanpassen, heeft dat groot effect.”

Wat kunnen lokale initiatieven zoals Buurkracht daaraan bijdragen?

“Veel! Ik vind het fantastisch dat mensen hun krachten bundelen en samen aan de slag gaan. Je ziet ook als je naar de geschiedenis kijkt, dat coöperaties opstonden op het moment dat het kapitalistische systeem faalde. Als een soort autocorrectie om de weeffouten in dat systeem te neutraliseren. In die lokale initiatieven die nu overal de kop opsteken, zie ik zo’n zelfde tegenbeweging: mensen organiseren zich om met elkaar dingen op te pakken. Ze hebben het erover en steken elkaar aan. Dat werkt. Dat heb ik zelf bijvoorbeeld gemerkt met mijn nieuwjaarsactie ‘Goede voornemens met Babette’ op Facebook, waar bijna 700 mensen aan meedoen. Dat werkt heel stimulerend.”

Wat is je nummer één tip?

“Kijk welke keuzes de meeste impact hebben en doe dan vooral wat bij je past. Je hoeft er niet in door te slaan; als je alles tot in de puntjes ecologisch correct wil doen, ontwikkel je ‘ecorexia’ en dat is naar. Het moet niet voelen alsof je niks meer mag. Alle beetjes helpen, maar staar je niet blind op de kleine dingen. Je hoeft niet de hele dag op scherp te staan. Als jij het in je hebt om drie keer per dag een duurzame keuze te maken, doe dan drie keer iets wat echt zoden aan de dijk zet.”

Lenteactie: vraag het je buren

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?