Aardwarmte of geothermie: binnenkort in jouw buurt?

14 juni 2017

Het beginnen buzz-words te worden: aardwarmte en geothermie. In Nederland draaien al zo’n 15 installaties op deze duurzame-energiebron, die samen ongeveer 77 miljoen kuub aardgas per jaar besparen. En er zitten nieuwe projecten in de pijplijn. Hoe werkt aardwarmte eigenlijk? We vroegen het Frank Schoof, voorzitter van het Platform Geothermie.

Buurkracht frank schoof aarwarmte samen energie besparen
Frank Schoof, voorzitter van het Platform Geothermie
Buurkracht aardwarmte samen energie besparen
Aardwarmteinstallatie

Wat is geothermie of aardwarmte?

“Aardwarmte ontstaat in de kern van de aarde. De temperatuur van die kern is niet precies bekend, maar de schattingen lopen uiteen van 2000 tot 12.000 °C. Hoe dichter je bij die kern komt, hoe warmer het wordt. Per kilometer die je dieper onder de grond komt, loopt in Nederland de temperatuur met zo’n 30 °C op. Dat is ook de reden dat mijnwerkers op foto’s er altijd zo verhit uitzien: het is daar bloedheet. Uit die aardwarmte kun je energie winnen.”

Hoe werkt dat dan?

“Je kunt uit grotere diepte – nu in Nederland 2 tot 4 kilometer - grondwater omhoog pompen via een put. Het opgepompte water geeft zijn warmte af aan bijvoorbeeld een lokaal warmtenet. Minstens tien meter verderop boor je nog een put waar je het afgekoelde water weer door terug de diepe aardlaag invoert. Die twee putten samen vormen een ‘doublet’. De boringen van de twee putten gaan schuin de grond in, zodat ze diep in de bodem ongeveer een kilometer van elkaar uitkomen. Op die manier voorkom je dat je warmwaterbron onder de grond afkoelt door het terugstromende koudere water.”

Kun je overal in Nederland aardwarmte winnen?

“Diep onder de grond is het overal warm. Maar je kunt niet overal even makkelijk het water naar boven halen. Gelukkig zijn er in Nederland al veel boringen en seismische onderzoeken verricht, zodat we vrij goed in kaart hebben waar de betere aardwarmtebronnen zitten. En dat is in grote delen van het land.”

Hoe krijg ik aardwarmte in mijn buurt?

“Zorg ervoor dat je medestanders vindt: een aardwarmtesysteem wordt interessant als er minstens 3000 woningen op zijn aangesloten. Het kost ongeveer 15 miljoen euro om een doublet te bouwen. En dan hebben we het nog niet over een distributienet. Als er geen warmtenet in de buurt ligt, komen de investeringen daarvoor er nog bij. Ligt er wel een warmtenet in de buurt? Dan zou je eigenlijk bij de warmteleverancier moeten aankloppen: waarom wordt hier nog geen aardwarmte ingezet?”

Hoe groot wordt aardwarmte?

“Het gebruik van aardwarmte zit wereldwijd in de lift. Heel IJsland wordt al van aardwarmte voorzien, en ook bijvoorbeeld in Italië, Turkije en Indonesië is deze duurzame en veilige energiebron in opkomst, zij het daar voor elektriciteit. Dat kan daar omdat de bodem véél warmer is door de nabijheid van vulkanen. In (Zuid-)Duitsland en rondom Parijs wordt het ook al langer toegepast. Het heeft een enorme potentie. Er wordt hard aan gewerkt om de kosten te laten dalen, net als bij zonnepanelen al is gebeurd. Door bijvoorbeeld innovaties die het goedkoper maken om te boren of die ervoor zorgen dat de de putten langer meegaan. Dat gaat helpen om het gebruik van aardwarmte verder op te voeren. En dat is nodig, want om de energietransitie te laten slagen, zullen we álles uit de kast moeten halen. Dus én windmolens én zonneparken én buurtbatterijen én warmtewinning.”

Het Platform Geothermie is een initiatief van RVO Nederland om de verantwoorde ontwikkeling van geothermie te bevorderen. Bij het platform zijn zo’n tachtig partijen betrokken, van kennisinstellingen tot overheden en ondernemers.

Vraag het gratis Buurkracht Jaarboek aan