Van een buurtinitiatief kómt een buurtinitiatief

Van een buurtinitiatief kómt een buurtinitiatief

groeipad: vruchtbare bodem voor participatietrajecten

Dat structurele karakter ontstaat meestal niet zomaar. Maar door gericht en gedoseerd te ondersteunen op proces, communicatie en technische kennis kunnen veel initiatieven uitgroeien tot een blijvende samenwerking tussen bewoners – en op termijn helemaal op eigen benen staan. Het idee is dat een activiteit niet op zichzelf staat, maar altijd weer voedingsbodem is voor een vervolg.

Buurkracht hanteert hierbij de zogenaamde groeicyclus die bestaat uit 5 fases: initiëren, activeren, structureren, groeien en bestendigen. Ofwel: van een goed idee van een of enkele buurtbewoners tot het verder uitwerken van dat idee in verenigde vorm. Om vervolgens de gehele buurt deelgenoot te maken en te enthousiasmeren ook mee te doen. Met als gevolg een succesvolle buurtactie die smaakt naar meer. Zo ontstaat er een vliegwieleffect met steeds meer initiatiefnemers, meer deelnemers en meer activiteiten. Een vruchtbaardere bodem voor participatietrajecten kun je je bijna niet wensen.

Wassenaar: van een zonnepanelenactie naar een isolatie-actie

Onder meer in Wassenaar ervaren ze inmiddels zelf dat een succesvol buurtinitiatief kan leiden tot een volgende buurtactie. Na de zonnepanelenactie in 2020, waarbij maar liefst 833 zonnepanelen zijn geïnstalleerd, vonden bewoners het tijd voor een vervolg. Diverse buurtteams zijn gestart met de voorbereidingen om een collectieve isolatieactie op te zetten. Het doel van deze actie: zoveel mogelijk woningen (verdergaand) verduurzamen.

Meer weten?

Lees het interview met een van de initiatiefnemers over de beweegredenen van de buurtteams.

En benieuwd hoe Wassenaar bewoners actief betrekt bij het verduurzamen van de gemeente? Lees het interview met wethouder Lia de Ridder: bewonersinitiatief brengt hausse aan zonnepanelen, en meer

Scepsis bij bewoners over participatie: wat nu?

Scepsis bij bewoners over participatie: wat nu?

‘Ze doen niets met onze inbreng.’ ‘Naar ons wordt toch niet geluisterd.’ Ook gemeenten die zich serieus inzetten om bewoners bij hun plannen en besluiten te betrekken, lopen tegen dit soort reacties van bewoners aan. Hoe doorbreek je het hardnekkige plaatje dat participatie een wassen neus is?

Dat het behoorlijk frustrerend kan zijn voor gemeenten als bewoners sceptisch zijn over hun pogingen om participatie op gang te brengen, begrijpt Buurkracht-directeur Roel Woudstra heel goed. “Tegelijkertijd is het logisch dat bewoners zo reageren”, zegt hij. “Want of je nou de krant leest, tv kijkt of naar de radio luistert, het beeld dat bij veel mensen blijft hangen, is dat overheden hun eigen plannen er toch altijd doorheen drukken. Dat heeft geleid tot de pavlovreflex waarmee gemeenten nu in de hoek gezet worden, al maken ze wel degelijk graag en dankbaar gebruik van de inbreng en ideeën van bewoners.”

Geef bewonersinitiatieven een podium
Die reflex is niet zomaar de wereld uit, voorspelt Woudstra. “Maar om het tij te keren, kunnen gemeenten wel drie belangrijke stappen zetten – het liefst allemaal tegelijk. De eerste is om bewoners die samen actie ondernemen om hun eigen buurt of omgeving mooier, duurzamer, groener of socialer te maken, een podium te geven. Laat zien dat je waardering hebt voor wat ze samen bereiken, bijvoorbeeld door gezamenlijke activiteiten in zo’n buurt te faciliteren en te zorgen voor een persmoment met de burgemeester of wethouder. En niet alleen in verkiezingstijd.”

Denk na over je eigen rol
Ten tweede zouden gemeenten volgens Woudstra moeten nadenken over welke rol ze zelf willen nemen in participatietrajecten die ze voor ogen hebben. “Juist omdat je bij bewoners als gemeente al met 4-0 achter staat, kun je je afvragen: zijn wíj wel de partij om de kar te trekken? Of kunnen we beter een neutrale partij in de arm nemen waar bewoners nog geen oordeel over klaar hebben? Bij Stichting Buurkracht hebben we bijvoorbeeld al vaak met dit bijltje gehakt, maar er zijn inmiddels ook allerlei vergelijkbare organisaties opgestaan die de kartrekkersrol van gemeenten kunnen overnemen. Zowel bij projecten in het sociale domein als in het domein ruimte of openbare ruimte. Op die manier kun je met een schone lei beginnen.”

Veranker participatie in je beleid
Woudstra wijst er ten slotte op dat gemeenten zelf groot belang hebben bij betrokkenheid van bewoners. “Uiteindelijk draait het om draagvlak en draagkracht. Dat is keihard nodig om in de wijken maatschappelijke issues op te lossen, en niet incidenteel maar structureel. Dit vraagt om brede aandacht voor participatie, misschien zelfs wel een ‘participatiedomein’ dat dwars door alle thema’s heenloopt, van mantelzorg tot aardgasvrij. Dat is meteen een extra stimulans om vraagstukken integraal op te pakken. Goed om te zien dat steeds gemeenten al bezig zijn hier beleid op te formuleren. Wij kunnen daarvoor met onze uitgebreide ervaringen met en data over wijken in Nederland waardevolle input voor leveren, dus ik zou zeggen: klop gerust aan.”

Dit artikel is in november in VNG Magazine verschenen

Climate Miles maakt tussenstop bij grootste groene dakenproject in Deventer

Climate Miles maakt tussenstop bij grootste groene dakenproject in Deventer

vrijdag 15 oktober:

Climate Miles maakt tussenstop bij grootste groene dakenproject in Deventer

Op vrijdag 15 oktober fungeert Deventer als tussenstop voor de Climate Miles. Deelnemers van deze meerdaagse klimaatwandeling brengen onder begeleiding van initiatiefnemer Marjan Minnesma van Urgenda een bezoek aan Zandweerd. In deze wijk hebben bewoners het voortouw genomen om gezamenlijk hun daken te vergroenen. Stichting Buurkracht en de Ulebelt hebben het buurtteam van de wijk begeleid bij hun groene plannen. Met succes: wat als een kleine actie begon is uitgemond in het grootse groene dakenproject van de gemeente. Deelnemers aan de Climate Miles bekijken op vrijdag 15 oktober tussen 16.15 en 17.10 uur de groene daken in Zandweerd en spreken met de bewoners die voor dit enorme resultaat hebben gezorgd. Iedereen is van harte welkom ook aanwezig te zijn.

Frank Lieuwen namen het buurtteam: “Het spreekt voor zich dat we enorm trots zijn dat de groene daken in Zandweerd deel uitmaken van deze Climate Miles. We vertellen er graag over en hopen dat we hiermee ook andere mensen aanzetten het heft in eigen hand te nemen. Gewoon doen, alle beetjes helpen om je eigen omgeving te verduurzamen!”

De eerste groene daken liggen er inmiddels. In totaal komt er Zandweerd ongeveer 700 m2 groen oppervlak bij. Daarmee is dit het grootste groenedakenproject van de stad, en mogelijk van de provincie.

Climate Miles: stappen naar een duurzamere aarde
De Climate Miles is een initiatief van Marjan Minnesma van Urgenda. Met de Climate Miles roept de organisatie op in actie te komen tegen klimaatverandering en maatregelen te nemen om de aarde leefbaar te houden voor toekomstige generaties. De Climate Miles vindt dit jaar plaats van 6 tot en met 30 oktober, in aanloop naar de klimaatconferentie van de Verenigde Naties COP26 in Glasgow. Op de route van Groningen naar Glasgow worden er inspirerende initiatieven bezocht. Iedereen mag (een gedeelte) meelopen.

Lees hier meer over het Groene dakenproject in Zandweerd

RES 2.0? Check! Transitievisies warmte? (bijna) Check! Maar wat nu?

RES 2.0? Check! Transitievisies warmte? (bijna) Check! Maar wat nu?

De Regionale Energiestrategieën en Transitievisies warmte staan grotendeels op papier. Een aantal contouren is hierin geschetst, maar vaak nog niet wáár de windmolens of wannéér bewoners van het aardgas af gaan. Dus wat nu? En vooral hóe? Want we willen allemaal een gedragen plan, waar bewoners en bedrijven zelf mee aan de slag gaan. Aan het woord is Roel Woudstra, directeur van Stichting Buurkracht.

 

Wat is essentieel voor een effectieve buurt- en wijkaanpak?

“Een lange adem. Wat ik daarmee bedoel is dat er meer voor nodig is dan samen met de buren een zonnepanelenactie organiseren. Bewonersinitiatieven moeten een structureel karakter krijgen. Door langere tijd samen plannen te maken en acties te ondernemen om stap voor stap te bouwen aan de energie- en warmtetransitie. Dat structurele karakter ontstaat niet zomaar en vergt dus een lange adem. Maar door gericht en gedoseerd te ondersteunen op proces, communicatie en technische kennis kunnen veel initiatieven uitgroeien tot een blijvende samenwerking tussen bewoners – en op termijn helemaal op eigen benen staan.”

 

Klinkt mooi, maar werkt dit in de praktijk ook zo?

“In de buurten waar Buurkracht actief is, zien we deze groeicyclus van bewonersinitiatieven steeds vaker terug. Het begint allemaal met een buurtidee van een of meerdere bewoners die zich vervolgens verenigen in een buurtteam. In teamverband gaan zij dat idee uitwerken om daarna de rest van de buurt te betrekken en enthousiasmeren mee te doen. Wat dan ook gebéurt: een individuele isolatieactie mondt vaak uit in een actie waar het gros van de buurt aan meedoet.”

 

En zo is er een nieuw kiempje gelegd?

“Precies! Want zo’n eerste buurtsucces smaakt vaak naar meer; dezelfde of juist andere bewoners staan te popelen een nieuwe actie op te zetten. En dan begint het proces van initiëren, activeren en bestendigen opnieuw. Zo ontstaat er een vliegwieleffect, met steeds meer initiatiefnemers, meer deelnemers en meer activiteiten. Een vruchtbaardere bodem voor participatietrajecten kun je je bijna niet wensen.”

 

Hoe plukken de RES en Transitievisies warmte hier de vruchten van?

Het grote winstpunt is dat er structurele verbinding ontstaat. Tussen bewoners onderling, en tussen bewoners en de gemeente. Daarnaast heb je als gemeente een helder aanspreekpunt in de buurt. Een collectief dat niet alleen zichzelf maar een brede groep bewoners vertegenwoordigt. Dat meedenkt en bijdraagt aan draagvlak én participatie in de buurt. Zo ontstaat de versnelling die nodig is om de wijkaanpak én de uitvoering van de lokale energiestrategie en Transitievisies succesvol te maken. Bewonersinitiatieven zorgen bovendien voor versterking van de sociale structuren in de wijk en buurt. Een niet te onderschatten bijvangst.

 

Meer weten?

Stichting Buurkracht brengt al meer dan acht jaar buurtbewoners in beweging en ondersteunt onder meer gemeenten bij hun burgerparticipatietrajecten. Regelmatig organiseert Buurkracht hierover webinars en kennissessies. Zie voor een overzicht stichtingbuurkracht.nl/webinars. Meer weten over de werkwijze en groeicyclus van Buurkracht? stichtingbuurkracht.nl/werkwijze

 

Dit artikel is in september 2021 ook verschenen in het VNG Magazine

Samenwerking tussen Participatiecoalitie en Rijksoverheid wordt voortgezet

Samenwerking tussen Participatiecoalitie en Rijksoverheid wordt voortgezet

Persbericht | Samenwerking tussen Participatiecoalitie en Rijksoverheid wordt voortgezet

Tijdens Prinsjesdag is bekend gemaakt dat de ministeries van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken en Klimaat hun samenwerking met de Participatiecoalitie verlengen. Dit betekent dat de Participatiecoalitie in ieder geval ook in 2022 verder werkt aan het actief betrekken van bewoners bij het realiseren van de doelen uit het Klimaatakkoord. Met als doel: een maatschappelijk gedragen en natuurinclusieve energietransitie. De Participatiecoalitie is een samenwerking van vijf maatschappelijke organisaties: de Natuur en Milieufederaties, HIER, LSA Bewoners, Energie Samen en Stichting Buurkracht. De coalitie is in 2018 ontstaan en voortgekomen uit de Klimaattafels.
Voortzetten van de samenwerking betekent erkenning voor de meerwaarde van bewoners-(initiatieven) bij de energietransitie
“Het succesvol uitvoeren van het Klimaatakkoord lukt alleen sámen met bewoners. Gelukkig zien steeds meer gemeenten dit ook. Zo zijn er inmiddels meer dan 80 bewonersinitiatieven en gemeenten die hebben besloten gezamenlijk voor aardgasvrij in de wijk te gaan. En ook in de RES-plannen zien we een steeds prominentere plek voor burgers. Tegelijkertijd hebben we nog een lange weg te gaan en is versnelling noodzakelijk. We zijn dan ook enorm blij dat we ons als coalitie ook na 2021 hard mogen maken voor bewoners en hun bewonersinitiatieven in de energietransitie”, aldus Gijs Termeer, vanuit HIER voorzitter van de stuurgroep.
De rol van de Participatiecoalitie vanaf 2022
In de vervolgperiode komt in het werk van de Participatiecoalitie nog meer de nadruk te liggen op het aanspreken van de zogenaamde middengroep, de mensen voor wie energie en klimaat niet de eerste prioriteit is, maar die wel een sleutelrol vervullen voor een succesvolle transitie. Waar de Participatiecoalitie in de afgelopen jaren vooral bewonersinitiatieven ondersteunde bij het opzetten van een professionele samenwerking de gemeente, zal de focus in 2022 ook komen te liggen op het verder vormgeven en uitbreiden van deze lokale samenwerkingen.
Daarnaast vraagt de nieuwe fase van de RES een vernieuwde rol van de coalitie. Een rol met nog meer aandacht voor een goede inpassing van duurzame energie in natuur en landschap. En, een nog bredere betrokkenheid van bewoners en bewonerscollectieven bij de ontwikkeling van duurzame energieprojecten. Met deze nieuwe plannen en activiteiten worden bewoners en hun collectieven nog beter ondersteund met kennis, training, begeleiding en nieuwe methodieken om samen te werken aan een echt duurzame energietransitie: maatschappelijk gedragen én natuurinclusief.
Over de Participatiecoalitie
De Participatiecoalitie is een samenwerking van vijf maatschappelijke organisaties: de Natuur en Milieufederaties, Klimaatstichting HIER, LSA Bewoners, Energie Samen en Stichting Buurkracht. Door het bundelen van kennis en ervaring over bewonersparticipatie komen goede buurt- en wijkplannen tot stand waar inwoners bij betrokken zijn en achter staan. De Participatiecoalitie weet wat er lokaal speelt en zet haar gezamenlijke netwerk in om samen de overgang naar hernieuwbare energieopwekking te maken en de slagingskans van energieprojecten in gemeente of regio’s te vergroten. Om de afspraken uit het Klimaatakkoord te kunnen realiseren, werkt de Participatiecoalitie samen met het NPRES, het PAW en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken. participatiecoalitie.nl
Bakkie doen?

Bakkie doen?

Feest! Aanstaande zaterdag is het Burendag, de dag waarop buren elkaar opzoeken en iets leuks of nuttigs in hun buurt gaan doen.
365 dagen per jaar
Wij geloven ook in de kracht die buren met elkaar hebben. En daarom is het bij Stichting Buurkracht élke dag Burendag! Dagelijks werken wij met buurtbewoners aan hun ideeën om de buurt mooier, beter, groener, veiliger, gezelliger of duurzamer te maken.
Met gemeenten 
Meer dan 600 buurten verspreid over heel Nederland hebben inmiddels hún buurkracht ingezet. En steeds vaker betrekken gemeenten en overheden ons bij burgerparticipatietrajecten.
Bakkie?
Benieuwd naar de buurkracht in uw regio regio? We spreken er graag met u over. Voor nu een fijne Burendag a.s. zaterdag, en zondag, en maandag, en…